FOSSIBILITIES

FOSSIL – skamielina | POSSIBILITY – możliwość

Interdyscyplinarny projekt łączący design, sztukę i naukę, reprezentujący podejścia design fiction, speculative design, ekokrytyczne narracje oraz future narratives.

FOSSIBILITIES tworzy spekulatywne scenariusze oparte na lokalnych mitologiach i odkryciach naukowych, prezentując futurystyczne skamieliny hipotetycznych przyszłych organizmów. Projekt zachęca do refleksji nad ewolucją życia oraz wpływem działalności człowieka na planetę, podejmując temat zmian klimatu i zrównoważonego rozwoju.

To zaproszenie do wyobrażenia sobie przyszłości jako archiwum naszych współczesnych działań – materialnych śladów, które mogą kiedyś zostać odczytane jako skamieliny antropocenu.

FOSSIBILITIES aktywnie angażuje odbiorców, pobudza krytyczne myślenie i emocjonalną odpowiedzialność. Projekt został uhonorowany srebrną nagrodą w kategorii Universal Design w prestiżowym konkursie Design Educates Awards, organizowanym przez Laka Foundation. Nagroda przyznawana jest projektom o wysokiej wartości edukacyjnej, które wpływają na percepcję i zachowania, ocenianym przez międzynarodowe jury złożone z wybitnych architektów, projektantów i innowatorów.

A Co jeśli – podobnie jak dinozaury – znikniemy z powierzchni Ziemi, zostawiając po sobie tylko ślady?

Fossibilities to opowieść o tym, co po nas zostanie i co – być może – kiedyś odkryje przybysz szukający życia na niebieskiej planecie.
Ta linia czasu zaczyna się w dalekiej przyszłości — wtedy, gdy nas już nie ma.

Jej początkiem są echa cywilizacji: ślady, które pozostawiliśmy — plastikowe butelki, puszki, odpady. Z nich wyłaniają się zmutowane formy – organizmy częściowo jeszcze znajome, częściowo już obce.

Z czasem stają się coraz bardziej fantastyczne, przypominając wodne istoty z wyobrażonego bestiariusza przyszłości. Na końcu pozostają już tylko najprostsze formy życia – podobne do trylobitów.

W ten sposób historia zatacza koło: od człowieka do pradawnych organizmów.

 

 

projekt realizowany  dzięki stypendium Culture Moves Europe fundowanego przez  Goethe Insitute 
realizacja projektu Wydziale Sztuk Pięknych Universitat Politècnica de València 
oraz  Universidad Miguel Hernández de Elche

 

Wykorzystując spekulatywną archeologię, Fossibilities bada ludzką kreatywność, podkreślając, jak strach i inne głęboko zakorzenione emocje mogą inspirować do twórczego myślenia i innowacji. Poprzez ten proces, projekt zachęca odbiorców do aktywnego udziału w kształtowaniu narracji, przekształcając obawy w dialog o zmianie klimatu, zrównoważonym rozwoju i naszym śladzie na środowisko, włączając przy tym ekokrytycyzm. Jako platforma dyskusji między nauką a mitologią, historią a przyszłością, Fossibilities łączy design, nauki środowiskowe i fikcję spekulatywną. Projekt ten, bazując na lokalnych legendach oraz faunie i florze Zatoki Walenckiej, stworzył dystopijny bestiariusz potencjalnego świata post-antropogenicznego, odzwierciedlając zagadnienia eutrofizacji, mutacji, zanieczyszczenia i globalnego ocieplenia.

geneza projektu:

Omawianie założeń projeketu: Universitat Politècnica de València marzec 2023

Mity i Rzeczywistość – publikacja ANIAV 2024

1.  Pamięć zbiorowa czyli co pamiętamy i dlaczego?

Pamięć zbiorowa kształtuje naszą tożsamość kulturową, tworząc fundamenty wspólnotowych wartości, rytuałów i przekonań. Mity i legendy to nie tylko opowieści z przeszłości – to żywe mechanizmy kultury, które porządkują świat, uczą, ostrzegają i jednoczą społeczności wokół wspólnych znaczeń.

W projekcie Fossibilities, poświęconym Zatoce Walenckiej, sięgnęłam do lokalnych opowieści i symboli, które od pokoleń budują kulturowy krajobraz regionu. Jedną z nich jest legenda o La Cuca Fera – mitycznej bestii przypominającej żółwia z paszczą smoka, o wielkich zębach i głodzie, który zaspokaja, pożerając koty i dzieci. W tradycji katalońskiej była ona symbolem herezji i częścią procesji Bożego Ciała w miastach dawnej Korony Aragonii. Dziś, paradoksalnie, stanowi także element dziecięcych festynów, odzyskując przyjazną formę, co pokazuje, jak mity ewoluują w kulturze.

Czy to przypadek, że właśnie w tym regionie, w 2015 roku, odkryto szczątki największego znanego pływającego żółwia – Leviathanochelys aenigmatica? To spotkanie mitu i rzeczywistości stanowi punkt wyjścia dla spekulatywnej narracji projektu. Legendy, takie jak ta o Cuca Ferze, nie tylko opowiadają o przeszłości – często trafnie intuicją dotykają zjawisk, które nauka dopiero po latach potwierdza. To zderzenie mitu z paleontologią otwiera przestrzeń do refleksji nad tym, co i dlaczego zapamiętujemy jako wspólnota – i jak te opowieści kształtują nasze rozumienie świata.

La cucafera – mitologoczna postać z bestiariusza i legend katalońskich oraz skamieniałość istniejącego żółwia Archelon

2. Strach jako narzędzie kreatywności

Strach to pierwotna emocja służąca przetrwaniu. W obliczu zagrożenia mózg intensyfikuje percepcję i wypełnia luki domysłami, co często prowadzi do błędów poznawczych. Przysłowie „strach ma wielkie oczy” dobrze oddaje ten mechanizm – boimy się bardziej tego, czego nie rozumiemy, niż tego, co realne.

Choć wywołuje niepokój, strach może też inspirować. W projektowaniu spekulatywnym działa jak soczewka – skupia zbiorowe lęki i zamienia je w narracje przyszłości. Twórczość pozwala oswoić to, co nieznane, przekształcając emocje w wizje, metafory i ostrzeżenia.

4. A co, jeśli właśnie teraz tworzymy współczesne legendy i bestiariusze?

Działania człowieka silnie zakłócają naturalne ekosystemy. Zanieczyszczenia – zwłaszcza plastik – pozostają w środowisku przez wieki, powodując deformacje, mutacje i przyspieszone zmiany ewolucyjne u zwierząt. Projekt Fossibilities zadaje pytanie: czy współczesne działania nie tworzą już monstrów antropocenu?

Przykłady, takie jak żółw z deformacją skorupy zaplątaną w odpady czy inwazje obcych gatunków, pokazują, że ludzka aktywność tworzy nowe, często groźne formy życia – biologiczne „potwory” antropocenu.

Te procesy stały się inspiracją do tworzenia spekulatywnych obiektów – przyszłych skamielin, materializacją skutków naszych działań w formie dystopijnej narracji.

Poprzez estetykę, narrację i materialność, projekt nie tylko ostrzega, ale również angażuje – przekształcając złożone zjawiska, jak choroby cywilizacyjne czy zmiany środowiskowe, w opowieści możliwe do przeżycia i dotknięcia. Spekulatywne obiekty – skamieniałości przyszłości – łączą przeszłość z możliwą przyszłością, pomagając zrozumieć nasze wybory tu i teraz.

proces:

1a. Poszukiwanie i badanie materiałów przyrodniczych

KAMIENIOŁOM CANTERA DE SALEM – GRUPA CALETA Rafol De Salem, prowincja Walencja
Ziemie, na których znajduje się Rafol de Salem, były zamieszkane od czasów prehistorycznych, o czym świadczą różne pozostałości ceramiczne znalezione w serreta (pasmo górskie) Rafol. Ale jako wioska ma swoje początki w okresie dominacji muzułmańskiej, ze względu na rodzaj występującej tam ziemi: gliny. Miejsce to nazywano warsztatem gliny, który w języku arabskim znany był jako Raf-al-giz, a chrześcijanie jako Rafalgeps.

1b. Poszukiwanie i badanie lokalnych materiałów przyrodniczych
Pueblo del Duc – muszle ślimaków

2. Poznawanie i odkrywanie lokalnej kultury

3a.Morskie inspiracje z lokalnego rynku

-Mercado Central, Walencja

Mercado Central lub Mercat Central (po angielsku: Central Market) to rynek publiczny położony naprzeciwko Llotja de la Seda i kościoła Juanes w centrum Walencji w Hiszpanii. Jest to jedno z głównych dzieł walenckiej secesji.

-Mercado de Ruzafa

(en valenciano: Mercat de Russafa) znajduje się na Plaza Barón de Cortes de Pallás w mieście Walencja (Hiszpania). Budynek został zaprojektowany i zbudowany przez architekta Júlio Bellota Seneta w 1957 roku.

4. Opracowanie pierwszych projektów

5. faza modelowania własnych potworów, mostrum

INSPIRACJE
– choroby cywilizacyjne
– wpływ zanieczyszczeń
– hybrydy
– bestiariusz
– morska fauna i flora

6. Zaawansowanie i rozwój projektów

Fossibilities – opowieść w postaci materialnych obiektów

Motyw skamieniałości przywołuje pamięć o tym, co minione, ale niemożliwe do odtworzenia. Projekt Fossibilities wykorzystuje ten symbol jako nośnik spekulatywnej narracji – łącząc mit, naukę i refleksję nad antropocenem. Zamiast tworzyć cyfrowe wizje, powstają fizyczne obiekty – „futuro-skamieniałości” – które można zobaczyć, dotknąć i odczytać jak opowieści zaklęte w materii.

Estetyka obiektów oparta na autentycznych technikach konserwatorskich i ograniczonej palecie barw wzmacnia realizm znalezisk. Obecność elementów metalowych i plastikowych wskazuje na ludzkie ślady, sugerując, że tworzymy nowe warstwy przyszłej geologii – pełne śmieci, mutacji i hybrydowych form życia.

Fossibilities to spekulatywna archeologia przyszłości, wizualny i materialny storytelling, który nie tylko ostrzega, ale też buduje przestrzeń do dialogu między przeszłością, teraźniejszością i możliwymi światami. Projekt stawia pytanie: czy musimy czekać na dystopijny koniec epoki antropocenu, czy może już dziś tworzymy współczesne bestie naszej ery?

Prezentacje projektu:

wystawa: POSTANTROPOCENE ESPAI VITRINA na Wydziale Sztuk Pięknych Universitat Politècnica de València od 17.07 do 15.09.2023 roku

EXPOSICIÓN EN ESPAI [VITRINA]. Del 17 de julio al 28 de julio. Hall de BBAA.

Dystopijny scenariusz jest w tym przypadku punktem wyjścia do połączenia nauki i wyobraźni w tworzeniu potencjalnego post-antropogenicznego bestiariusza, obejmującego organizmy, które mogłyby istnieć po naszej erze. Dzięki serii obiektów rzeźbiarskich przenosimy się w przyszłość tak odległą, jak era dinozaurów, ale w odwróconej osi czasu. Każda z przedstawionych skamieniałości zaprasza nas do refleksji, opowiadając nam różnorodną historię, która dotyczy różnych problemów, takich jak eutrofizacja, mutacja, zanieczyszczenie i globalne ocieplenie. Aby dać nam wyobrażenie o eskalacji teraźniejszych problemów powstała unikalna kolekcja futurystycznych skamieniałości, która była prezentowana w ESPAI VITRINA na Wydziale Sztuk Pięknych Universitat Politècnica de València od 17.07 do 15.09.2023 roku

zdjęcia: Marta A. Flisykowska

KAMIENIOŁOM CANTERA DE SALEM – GRUPA CALETA Rafol De Salem, prowincja Walencja